Koncepcja latynoamerykańskiego socjalizmu XXI wieku. Geneza, założenia oraz praktyka na przykładzie Wenezueli za rządów H. Cháveza - Pilińska, Monika (The concept of Latin American 21st century socialism. The genesis, assumptions and practice on the example of Venezuela under H. Chávez, 2018)
Pojęcie socjalizmu XXI wieku pojawiło się w debacie międzynarodowej w 1996 r. dzięki H. Dieterichowi, a do praktyki życia politycznego weszło za sprawą H. Cháveza. Socjalizm XXI wieku oznacza radykalne wzmocnienie władzy państwowej, demokratycznie kontrolowanej przez społeczeństwo, oraz oparcie gospodarki na teorii wartości klasycznej szkoły ekonomii, w której wartość mierzy się pracą implikującą produkt lub usługę. H. Dieterich wzywał do debaty w celu poprawy projektu socjalizmu XXI wieku, co wskazuje, że założenia tej ideologii nie były w pełni sformułowane. Teza artykułu zakłada, że wprowadzenie socjalizmu XXI wieku w Wenezueli było uwarunkowane próbą odcięcia się H. Cháveza od wcześniejszych rządów demokratycznych i retoryki krajów kapitalistycznych i legitymizacji jego władzy oraz umożliwiało wprowadzenie niepopularnych zmian pod hasłem nowej ideologii. Celem analizy jest sprawdzenie potencjalnego wpływu ideologii socjalizmu XXI wieku oraz nowego modelu ekonomicznego z niej wynikającego na sytuację społeczną i nastroje polityczne w Wenezueli oraz potencjału rozprzestrzeniania się tej ideologii na inne kraje Ameryki Łacińskiej, między innymi przez współpracę w ramach ALBA. Obiektem badań jest sytuacja społeczno-gospodarcza w Wenezueli w latach 1999-2013, zaś przedmiotem badań są metody wdrożenia zasad socjalizmu XXI wieku w Wenezueli. Metodyka badawcza obejmuje analizę danych wtórnych: literatury problemu i danych zastanych. Analiza sposobu implementacji socjalizmu XXI wieku w Wenezueli została przeprowadzona z punktu widzenia międzynarodowej ekonomii politycznej. W ocenie autorki głównym celem rządu H. Cháveza była poprawa sytuacji społecznej w Wenezueli, jednak przełożyła się ona na pogorszenie sytuacji ekonomicznej, nacjonalizację przedsiębiorstw oraz wywarła negatywny wpływ na wizerunek tego państwa na świecie. Ogólne rozczarowanie ekonomicznym wynikiem rządów prezydenta może ponownie doprowadzić do zmiany kursu Ameryki Łacińskiej i skłonić do odejścia od zasad socjalizmu XXI wieku
Ekonomia XXI Wieku = Economics of the 21st Century, 2018, Nr 4 (20), s. 22-35
Keywords: socjalizm XXI wieku; Wenezuela; ALBA; Chávez, Hugo; ideologie w XXI wieku; XXI century socialism; Venezuela; ideologies in XXi century