Ubóstwo emerytów w Polsce - Kalinowski, Sławomir (Poverty population 65+ in Poland, 2014)
W artykule przedstawiono wybrane elementy badań nad czynnikami kształtującymi poziom i jakość życia ludzi starszych w Polsce na tle innych grup ekonomiczno-społecznych. Uwagę skoncentrowano na wielkości i zróżnicowaniu dochodów gospodarstw domowych emerytów, a także odniesiono się do struktury i wielkości wydatków na dobra konsumpcyjne. Zwrócono uwagę na większe spłaszczenie wydatków niż dochodów wśród badanej grupy, co wynika m.in. z ról, jakie przybierają dzisiejsi seniorzy. Omówiono również kwestie zagrożenia ubóstwem oraz problem subiektywnego poczucia ubóstwa. Zauważono, że odczucia dotyczące sytuacji ekonomicznej stanowią najważniejszą i najbardziej demokratyczną metodę wyznaczania frakcji ubogich. W związku z tym odniesiono się do różnych pytań, które miały na celu wyznaczenie liczby jednostek zagrożonych ubóstwem i faktycznie w ubóstwie żyjących. Wśród postawionych pytań pojawiły się takie, które dotyczyły zarówno oceny własnej sytuacji ekonomicznej, jak i zaspokojenia potrzeb, a także takie, które pozwalały skonfrontować własną sytuację ekonomiczną emerytów z warunkami życia innych jednostek i grup społecznych. Na tej podstawie zwrócono uwagę, że oceny seniorów są mniej jednoznaczne i częściej stawiają ich w pozycji osób o przeciętnej sytuacji. Pytania te służyły do odpowiedzi na postawiony problem i cel badawczy, a mianowicie, czy faktycznie seniorzy w Polsce żyją na niskim poziomie, w wymiarze zarówno obiektywnym, jak i subiektywnym? I co na to ubóstwo wpływa? Na tej podstawie zauważono, że sytuacja emerytów jest relatywnie lepsza niż innych grup aktywnych zawodowo. Wskazano także na paradoksy sytuacji dochodowej gospodarstw domowych emerytów w Polsce, którzy często są źródłem utrzymania lub poprawy sytuacji materialnej całych rodzin, zwłaszcza w rolnictwie i na obszarach wiejskich, a nie – jak powszechnie się uważa – jedynie biorcami pomocy. Zwrócono uwagę, że korzystna sytuacja seniorów dotyczy głównie osób, które nie mają problemów zdrowotnych i same opieki nie potrzebują. W artykule wykorzystano niepublikowane dane GUS, dotyczące budżetów gospodarstw domowych, które autor uzyskał w ramach projektu badawczego nr UMO-2011/01/B/HS5/01034, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, pt. Poziom życia ludności wiejskiej o niepewnych dochodach w Polsce
Ekonomia XXI Wieku = Economics of the 21st Century, 2014, Nr 1 (1), s. 29-41
Keywords: ubóstwo; dochody; emeryci; poverty; income; retirees