Uwarunkowania demograficzne zmian środowiskowych - wybrane problemy - Mazur-Wierzbicka, Ewa (Demographic factors of environmental changes - selected problems, 2013)
Wzrost demograficzny i związany z nim postęp cywilizacyjny, gospodarczy, rosnąca konsumpcja, a przy tym duża dysproporcja ekonomiczna i rozwojowa pomiędzy poszczególnymi krajami naruszają stan środowiska naturalnego, prowadzą do niekorzystnych, często nieodwracalnych w nim zmian. We współczesnym świecie zjawiska demograficzne należą do podstawowych źródeł zagrożeń środowiska. Chociaż w niektórych krajach obserwuje się tendencję do spadku liczby narodzin (np. w Europie), to jednak w państwach Azji i Afryki przyrost naturalny jest znaczny (w roku 2010 w stosunku do roku 1960 populacja w Afryce zwiększyła się prawie 4-krotnie, w Azji zaś prawie 2,5-krotnie). Czynnikami wpływającymi na znaczny w ostatnich dziesięcioleciach wzrost liczby ludności na świecie jest wydłużający się czas życia i mniejsza umieralność noworodków, spowodowane m.in. postępem medycyny, zmianą trybu życia, odżywiania i poprawą warunków bytowych ludności. Wzrost liczby ludności prowadzi do zwiększonej konsumpcji, często o charakterze niezrównoważonym, i do wzrostu produkcji. Zmiany, jakie się dokonują w ostatnich czasach, mogą doprowadzić do globalnego załamania ekosfery. Patrząc perspektywicznie, można przyjąć, że zapobieganie nadmiernemu przyrostowi ludności może stanowić jedną ze strategii osiągania zrównoważonego rozwoju. Zróżnicowane przyrosty ludności w różnych częściach świata prowadzą do powstawania określonych problemów środowiskowych. Na przykład w Afryce będą to głównie: degradacja ziemi, pustynnienie, spadek produkcji żywności, a Europa musi poradzić sobie z dużym zużyciem energii i innych zasobów (np. wody), z dużymi ilościami odpadów przemysłowych i komunalnych, zmniejszeniem różnorodności biologicznej czy ze zwiększoną emisją gazów cieplarnianych. Zaznaczyć należy, że postępująca antropopresja doprowadziła do wykształcenia się nowego typu zagrożeń środowiskowych, tzw. globalnych problemów ekologicznych – problemów, które nie znają granic. Populacja ludzka ma do wyboru dwa warianty przyszłego wzrostu. Pierwszy zakłada, że ludzkość może ignorować zwiększające się zanieczyszczenie środowiska. W konsekwencji może dojść do tzw. automatycznej poprawy, czyli nadejścia głodu lub różnych epidemii, co doprowadzi do zmniejszenia liczby ludności na świecie. Drugi wariant zakłada konieczność kontrolowania liczebności populacji i niedopuszczenie do momentu, w którym zbyt duża liczba ludności zagroziłaby utrzymaniu środowiska w dobrym stanie. Celem głównym opracowania jest ukazanie wpływu czynnika demograficznego na zmiany zachodzące w środowisku naturalnym. W artykule autorka zwraca uwagę na zależności, jakie występują pomiędzy wzrostem demograficznym a zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym, opisując kolejno przyczyny i prognozy wzrostu demograficznego, regionalne problemy środowiskowe oraz globalne problemy środowiskowe. Praca ma charakter teoretyczny. Wykorzystane źródła to materiał teoretyczny zawarty w literaturze dotyczącej poruszanej problematyki oraz ogólnodostępne dane statystyczne
Ekonomia = Economics, 2013, Nr 3 (24), s. 164-174
Keywords: zrównoważony rozwój; ochrona środowiska; demografia; sustainable development; environmental protection; demography