Matki-menedżerki i ich powrót na rynek pracy po urodzeniu dziecka - Rękas, Magdalena (Mothers-managers, their return to the employment market after giving birth, 2013)
Niekorzystne trendy społeczno-demograficzne w Unii Europejskiej, a w szczególności starzenie się społeczeństwa i spadek dzietności zmuszają do publicznej debaty o tworzeniu warunków sprzyjających godzeniu życia zawodowego z rodzinnym. Jednym z istotnych elementów polityki prorodzinnej muszą być ułatwienia na rynku pracy, tak by w obliczu konfliktu praca − rodzina kobiety mogły obie te kwestie pogodzić. Istotne dla poprawy sytuacji matek jest niwelowanie utrudnień związanych z powrotem kobiet na rynek pracy, tak by urodzenie dziecka nie oznaczało dla nich wypadnięcia z rynku i przejścia w stan długoterminowego bezrobocia. Dotychczasowe działania realizowane w Polsce nie przynosiły rezultatów. Przeciwnie, najnowsze dane o bezrobociu z MPiPS wskazują, że w końcu I półrocza 2012 r. w rejestrach bezrobotnych było prawie 211 tys. kobiet, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka. To o ponad 18 tys. więcej niż w 2011 r. oraz o ponad 36 tys. więcej niż w 2010 roku. Ponadto w Polsce kobieta ma tzw. ograniczoną gwarancję powrotu do firmy po zakończeniu urlopu macierzyńskiego (art. 1832 Kodeksu pracy) i nie ma żadnej ochrony przed zwolnieniem. Celem artykułu była próba oceny sytuacji polskich matek-menedżerek, w tym prowadzących własną działalność gospodarczą, powracających na rynek pracy po urodzeniu dziecka w świetle wyników własnych badań ankietowych. Omówiono wpływ rynku pracy XXI wieku na współczesny model rodziny. Dotychczasowy tradycyjny model rodziny, tzw. single breadwinner, w którym mężczyzna jest jedynym żywicielem, zupełnie się zdezaktualizował. Ponadto wskazane zostały czynniki wpływające na aktywność zawodową matek w oparciu o badania prowadzone w projekcie badawczym Diagnoza Społeczna w latach 2000-2009. Wykazały one, że posiadanie dziecka oznacza blisko 100% wzrostu aktywności zawodowej ojców oraz aż 75% spadku aktywności zawodowej matek. W opracowaniu wykorzystane zostały: metoda opisowa, analiza porównawcza oraz krytyczna analiza wyników. Podstawę analizy stanowiły badania własne przeprowadzone w okresie od maja do lipca 2012 r. w grupie 263 kobiet posiadających dzieci, aktywnych zawodowo i pełniących funkcje kierownicze lub będących właścicielkami firm, zamieszkujących powiat jeleniogórski, kamiennogórski i wałbrzyski. Celem ankiety była diagnoza sytuacji kobiet posiadających dzieci na rynku pracy i ocena wpływu posiadania dziecka na awans zawodowy. Przeprowadzone badanie pozwoliło zauważyć, że wśród menedżerek czas pozostawania poza rynkiem pracy ograniczony był do minimum, czyli ustawowego trwania urlopu macierzyńskiego. Ponad 70% badanych kobiet nie skorzystało z prawa do urlopu wychowawczego, a pozostałe ok. 30% przerwało go po 3-6 miesiącach. Wśród przyczyn takiego stanu rzeczy respondentki wskazały: obawę o utratę pracy i stanowiska, utratę dochodów, a w przyszłości niższe emerytury i obawę o dezaktualizację swojej wiedzy i tym samym brak szans na awans zawodowy
Ekonomia = Economics, 2013, Nr 2 (23), s. 168-179
Keywords: polityka prorodzinna; model rodzinny; czynniki podaży pracy kobiet; aktywność zawodowa; dzietność; family promoting policy; family model; supply factors for women's work; professional activity; reproduction