Wpływ globalizacji na politykę fiskalną państw OECD w latach 1965-2011 - Lewandowska-Kalina, Monika; Kalina, Lech (Impact of globalization on fiscal policy of OECD countries in the years 1965-2011, 2013)
W literaturze ekonomicznej znana jest hipoteza, że państwa w dobie globalizacji z powodu zwiększonej mobilności pracy i kapitału tracą zdolność prowadzenia własnej polityki podatkowej, zwłaszcza niemożliwe staje się nakładanie i utrzymywanie wysokich stawek podatkowych. Obawy te podzielają zwłaszcza zwolennicy europejskiego modelu socjalnego, argumentujący, że procesy integracji światowej gospodarki uderzą ze zdwojoną siłą w koncepcję państwa dobrobytu i sprawią, że polityka polegająca na utrzymywaniu wysokich, progresywnych podatków, ogromnych transferach majątku i redystrybucji dochodów stanie się niemożliwa do utrzymania. Państwa nie będą miały innego wyjścia, jak wycofać się ze swych funkcji i radykalnie zmniejszyć obciążenia podatkowe. Artykuł analizuje wpływ globalizacji i stopnia otwartości gospodarek na zdolność państw do prowadzenia własnej polityki podatkowej. Autorzy stawiają sobie za cel weryfikację hipotezy, zakładającej, że kraje bogate zmuszone są do cięcia podatków (a co za tym idzie zmniejszenia wydatków socjalnych i wewnętrznej liberalizacji), pod presją konkurencji ze strony krajów biednych (nazywanej w anglojęzycznej literaturze race-to-the-bottom. W celu zweryfikowania hipotezy o wpływie otwartości gospodarki na kształtowanie przez państwa polityki podatkowej oszacowaliśmy panelowe modele ekonometryczne na niezbilansowanym panelu krajów OECD w latach 1965-2011 i dla podpróby w latach 1995-2011. Jako zmienne objaśniane przyjęliśmy poszczególne typy podatków, jako zmienne objaśniające − napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz wskaźnik otwarcia gospodarki. Do modelu wprowadzone zostały również zmienne kontrolne − poziom PKB per capita w stosunku do gospodarki amerykańskiej oraz udział konsumpcji rządowej w PKB. Dane dla 33 krajów wysoko rozwiniętych w latach 1965-2011 pochodzą z baz OECD, Banku Światowego i Penn World Tables. Łącznie próba zawiera 1599 obserwacji. Wbrew hipotezie race-to-the-bottom przeprowadzona panelowa analiza ekonometryczna pokazała silną, pozytywną i statystycznie istotną zależność pomiędzy udziałem podatku korporacyjnego i podatku od wartości dodanej a otwartością gospodarki. Nie znaleziono jednak takiej zależności dla podatku dochodowego. Również składki na ubezpieczenia społeczne okazały się być silnie związane z otwartością gospodarki, przy czym o ile dla panelu dla lat 1965-2011 zależność ta była dodatnia, o tyle dla podpróby dla lat 1995-2011 charakter związku zmienił się na ujemy. Wyniki przeprowadzonej analizy skłaniają do postawienia pytania o przyczyny wzrostu udziału podatku od wartości dodanej i podatku korporacyjnego w PKB wraz ze wzrostem otwartości gospodarki. Argumentować można, że tkwią one w charakterze i wpływie na gospodarkę podatku od wartości dodanej
Ekonomia = Economics, 2013, Nr 2 (23), s. 64-76
Keywords: globalizacja; polityka fiskalna; podatki; kraje OECD; globalization; fiscal policy; taxes; OECD countries