Struktura zatrudnienia a nierówności i zagrożenia społeczne w gospodarkach UE - Cyrek, Magdalena (Structure of employment versus social inequalities and risks in EU economies, 2013)
Niedocenianym aspektem oddziaływań pomiędzy rozwojem gospodarczym a kwestiami społecznymi są charakterystyki strukturalne gospodarki. Badania ekonomiczne nad problematyką nierówności koncentrują się na związkach występujących pomiędzy zróżnicowaniem dochodowym społeczeństwa a wzrostem gospodarczym. Niezależnie sektorowo− branżowe cechy gospodarek oceniane są z punktu widzenia ich wpływu na dynamizację procesów wzrostowych. Istnienie obu tych nurtów badań zwraca uwagę na kwestię współzależności na linii nierówności i zagrożenia społeczne − struktura sektorowo−branżowa. Tym aspektom poświęcone zostało przedstawiane opracowanie. Celem artykułu była weryfikacja występowania współzależności pomiędzy strukturą sektorowo−branżową a nierównościami i zagrożeniami społecznymi. Analizy prowadzone były w odniesieniu do państw UE, które pomimo intensywnego procesu integracji wciąż charakteryzują się znacznymi różnicami w zakresie rozwoju społeczno−gospodarczego. Teza wyjściowa zakładała pozytywny wpływ nowoczesności strukturalnej na ograniczanie problemów społecznych. Struktura gospodarek określona została poprzez udziały w zatrudnieniu trzech sektorów: rolnictwa, przemysłu i usług, a także odsetki zatrudnionych w poszczególnych sekcjach sektora usług. Nowoczesność strukturalna została oceniona w odniesieniu do wzorca, za który przyjęto gospodarkę Luksemburga. Kwestie problemów społecznych odnoszone były do ich aspektu ekonomicznego. W związku z tym zostały ujęte z wykorzystaniem powszechnie stosowanych miar nierówności dochodowych, jakimi są współczynnik Giniego oraz wskaźnik zróżnicowania kwintylowego (S80/20), a także stopy zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Wykorzystane statystyki pochodzą z bazy danych udostępnianej przez Eurostat i dotyczą najbardziej aktualnych informacji dostępnych w momencie opracowywania tekstu (2011). Przeprowadzone analizy oparto na obliczonych korelacyjnych miarach współzależności wraz z oceną ich statystycznej istotności na poziomie α = 0,05. Wskaźniki charakteryzujące łączne relacje zatrudnieniowe w poszczególnych gospodarkach obliczono z wykorzystaniem miary zróżnicowania struktur Kukuły. Wyniki badań potwierdzają występowanie współzależności pomiędzy strukturalnymi charakterystykami zatrudnienia a nierównościami dochodowymi i zagrożeniami społecznymi w krajach UE. Pozwalają przede wszystkim stwierdzić, że duża skala zaangażowania siły roboczej w rolnictwie współistnieje z większymi dysproporcjami dochodowymi oraz intensyfikacją problemów ubóstwa i wykluczenia społecznego. Większe znaczenie sektora usług dla zatrudnienia występuje natomiast w gospodarkach o najmniejszej skali zagrożenia ubóstwem i ekskluzją. Ponadto zaobserwowano, że łącznie oceniane trójsektorowe proporcje zatrudnienia wykazują istotne związki z ubóstwem. Te państwa unijne, które odznaczają się bardziej nowoczesnymi relacjami strukturalnymi, jednocześnie doświadczają mniej intensywnych problemów społecznych. Przeprowadzone analizy zwracają ponadto uwagę, że poszczególne rodzaje działalności realizowanej w ramach sektora usług w odmienny sposób oddziałują na kwestie nierówności dochodowych i ubóstwa. Problemy społeczne są intensywniejsze w gospodarkach o większym znaczeniu handlu dla zatrudnienia. Mniejsze dysproporcje dochodowe i ryzyka społeczne występują natomiast tam, gdzie wysoki jest udział zatrudnienia w usługach wiedzochłonnych (informacja i komunikacja oraz działalność profesjonalna, naukowa i techniczna). Ponadto minimalizacja zagrożeń i nierówności społecznych obserwowana jest w krajach o wysokim udziale zatrudnienia w ochronie zdrowia i opiece socjalnej. Ogólnie rozumiane nowoczesne relacje zatrudnienia w branżach usługowych współwystępują z najmniejszymi problemami społecznymi
Ekonomia = Economics, 2013, Nr 2 (23), s. 49-63
Keywords: zatrudnienie; struktura sektorowo-branżowa; nierówności społeczne; employment; sectoral structure; social inequalities