Adam Smith a polska doktryna wolnego handlu u schyłku XVIII wieku. Wokół polemik w kwestii umiejscowienia myśli ekonomiczno-politycznej Hugona Kołłątaja i Michała Ossowskiego - Lis, Rafał (Adam Smith and the Polish doctrine of free trade in the end of the 18th century. Around the polemics in the question of Hugo Kołłątaj and Michał Ossowski's economic-political thought and its place, 2012)
Artykuł prezentuje powiązania między doktryną wolnego handlu Adama Smitha oraz polskich reformatorów reprezentowanych przez H. Kołłątaja i M. Ossowskiego. Choć w świetle wcześniejszych polemik zadanie ukazania bezpośredniego wpływu Bogactwa narodów na polską myśl polityczną i ekonomiczną okresu przedrozbiorowego byłoby problematyczne, kwestia daleko idących zbieżności obu momentów intelektualnych wydaje się wciąż bardzo interesująca. W tym względzie pozostaje do zbadania zwłaszcza to, na ile polscy zwolennicy wolnego handlu istotnie wykraczają poza optykę silnego w Polsce leseferyzmu fizjokratycznego i zbliżają się do bardziej "socjologicznych" ustaleń szkockiego filozofa. Doskonałą okazję stwarza ku temu analiza paradoksu "naturalizmu" i protekcjonizmu. Okazuje się, że choć można mówić o uderzającej nieraz paralelności w uzasadnieniu niektórych odstępstw od logiki wolnohandlowej (szczególnie względami bezpieczeństwa), to zarazem polscy reformatorzy przewidywali znacznie większą rolę państwa (głównie w zakresie wspierania inicjatyw przemysłowych).
Ekonomia = Economics, 2012, Ne 4 (21), s. 11-29
Keywords: wolny handel; Smith; liberalizm; free trade; liberalism; leseferism; physiocratism; Four Year Sejm; sale of starostwa