Ocena stanu psychofizycznego starszych pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej z województwa dolnośląskiego - Wróblewska, Izabela; Dziechciaż, Małgorzata; Miazga, Justyna (Assessment of the psycho-physical condition of elderly primary care patients from the Lower Silesian province, 2024)
Wstęp. Współczesnym problemem społecznym, medycznym i socjalnym, dotyczącym przede wszystkim krajów rozwiniętych, jest starzenie się społeczeństwa. Starość to końcowy etap życia ludzkiego, w którym zachodzą zmiany biologiczne, psychiczne oraz społeczne. Mają one wpływ na stan psychofizyczny człowieka oraz sprawność w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych, mogąc przyczyniać się do uzależnienia od opieki osób trzecich i obniżenia jakości życia seniorów. Cel pracy. Ocena związku między stanem psychofizycznym a sprawnością osób starszych. Materiał i metody. Analizowano grupę 112 pacjentów POZ. Dobór próby był losowy. Kryterium włączenia były wiek ≥65 lat oraz brak znacznych zaburzeń funkcji poznawczych. W badaniu wykorzystano autorski kwestionariusz dotyczący jakości snu, chorób przewlekłych, przyjmowanych leków, form spędzania wolnego czasu, codziennej aktywności i problemów z pamięcią oraz Skalę Lawtona (IADL), Yesavag’a (GDS) i Edmonton Symptoms Assessment System (ESAS). Analizę statystyczną przeprowadzono w oparciu o współczynnik korelacji Spearmana oraz testy U Manna-Whitney’a i Kruskala-Wallisa. Przyjęto poziom istotności p ˂ 0,05. Analiz dokonywano za pomocą programu SPSS. Wyniki. W badanej grupie przeważały kobiety (75,9%), najczęściej osoby w przedziale wiekowym 65 – 69 lat (57,1%). Większość chorowała na nadciśnienie tętnicze (65,2%), nie przyjmowała leków z powodu depresji (87,5%) i lęku (78,6%) oraz problemów ze snem (59,8%). Większość seniorów nie miała trudności w zapamiętywaniu (58,9%), bez pomocy gospodarowali pieniędzmi (84,8%), potrafili przyjąć leki (80,3%), korzystać z telefonu (75,9%), samodzielnie wychodzić do sklepu (68,7%), przygotowywać posiłki (63,4%) i wykonywać podstawowe prace domowe (50,9%). W skali GDS większość deklarowała, że jest zwykle pogodna (89,3%) i czuje się szczęśliwa (87,5%). Na podstawie GDS stwierdzono, że 72,3% badanych nie ma symptomów obniżonego nastroju. Seniorzy skarżyli się na występowanie słabego bólu (45,6%), a swoje samopoczucie oceniali na poziomie średnim (22,3%). Wnioski. Wraz z wiekiem sprawność seniorów w wykonywaniu złożonych czynności dnia codziennego ulega obniżeniu. Nasilenie objawów depresji przyczynia się do obniżenia sprawności w wykonywaniu złożonych czynności życia codziennego oraz jest ściśle związane z występowaniem bólu, lęku oraz duszności. Wyższą sprawność wykazują osoby zamieszkujące miasta, mające średnie lub wyższe wykształcenie oraz przebywające w związkach małżeńskich lub będące w stanie wolnym.
Zeszyty Naukowe Collegium Witelona, nr 52(3)/2024, s. 11-28
Keywords: seniorzy; stan psychofizyczny; aktywność; sprawność