Biofeedback. Skrypt dla studentów fizjoterapii - Mencel, Joanna (Wydawnictwo Akademii Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu, 2024)
Celem niniejszego skryptu jest przybliżenie obiecującego w wielu obszarach za-stosowania biofeedbacku. Biofeedback oznacza biologiczne sprzężenie zwrotne i jest rodzajem treningu, który dzięki obiektywnym pomiarom wykonywanym za po-mocą urządzeń elektronicznych umożliwia uczenie się ingerowania w różne procesy toczące się w ludzkim ciele – w ciele osoby uczestniczącej w treningu. Podstawowe kwestie związane z deﬁnicją, terminologią i ważnymi aspektami treningu zostały wyjaśnione w pierwszym rozdziale. Czytelnik znajdzie w nim także informacje o roli osoby prowadzącej trening biofeedback, którą nazywam ﬁzjoterapeutą. Drugi, krótki, rozdział dotyczy podziału biofeedbacku na ﬁzjologiczny i biomechaniczny. Mecha-nizm dotyczący możliwości ingerowania w przebieg automatycznych procesów ciała człowieka, który stanowi podłoże wielu treningów biofeedbacku, omawiam w roz-dziale trzecim. Wybrane rodzaje biofeedbacku ﬁzjologicznego opisuję w rozdzia-łach czwartym, piątym i szóstym. Rozdział siódmy obejmuje problematykę biofeed-backu opartego na faktach naukowych. Przedstawione tu treści korespondują z modelem medycyny opartej na dowodach naukowych, czyli evidence-based medi-cine (EBM). Mam nadzieję, że pozwolą one także wyjaśnić, dlaczego nie podaję kon-kretnych rozwiązań treningowych biofeedbacku w odniesieniu do różnych jego od-biorców. W myśl sentencji: „In theory there is no diﬀerence between theory and practice – in practice there is” nie opisuję też ważnych zagadnień praktycznych. Czytelnik nie pozna tu więc sposobów mocowania elektrod do skóry czy sprawdza-nia impedancji przed treningiem biofeedbacku bazującym na sygnale elektroen-cefalograﬁcznym. W ostatnim rozdziale koncentruję się na kwestiach związanych z zastosowaniem nowoczesnych technologii w ﬁzjoterapii, w tym m.in. wirtualnej rzeczywistości, która należy do biofeedbacku biomechanicznego. Jeden z pod-rozdziałów został poświęcony interfejsom człowiek–maszyna.Dogłębna wiedza z zakresu ﬁzjologii i patoﬁzjologii, a także wiedza na temat sto-sowanych w biofeedbacku urządzeń, rejestrowanych sygnałów i ich analizy stanowi podstawę skutecznego treningu. Jego skuteczność zaś niezwykle motywuje do dalszej pracy.Biofeedback postrzegam jako most łączący świat nauki i teorii, oparty na obiek-tywnych pomiarach, wystandaryzowanych czujnikach i urządzeniach oraz liczbach, ze światem praktyki, odnoszącym się do konkretnych osób i ich potrzeb. Z tej per-spektywy biofeedback wydaje mi się niezwykle ciekawy i ważny.Niniejszy skrypt jest skierowany przede wszystkim do studentów ﬁzjoterapii, cho-ciaż ﬁzjoterapeuci nie są jedynymi osobami, które mogą prowadzić treningi bio-feedbacku.
Keywords: sprzężenia zwrotne; biomechanika; wirtualna rzeczywistość; fizjoterapia; neurologia