Modele tworzenia przestrzeni turystycznej i rola planowania przestrzennego w tworzeniu produktów turystycznych Dolnego Śląska w latach 1989 - 2019 - Główczyńska, Aleksandra (Models of creating tourism space and the role of spatial planning in creating tourist products of Lower Silesia in the years 1989 - 2019, 2022)
Treścią niniejszej rozprawy doktorskiej jest naukowe poszukiwanie odpowiedzi na pytanie jak powstają nowe formy zagospodarowania turystycznego? Zakres terytorialny poszukiwań badawczych został ograniczony do obszaru województwa dolnośląskiego, a zakres czasowy określony na lata 1989 – 2019. Zasadniczym celem naukowym pracy jest rozpoznanie procesów i mechanizmów tworzenia nowych przestrzeni turystycznych oraz odnalezienia prawidłowości w ich powstaniu. Dla ukierunkowania badań sformułowano następujące pytania pomocnicze: co pobudza powstawanie przestrzeni turystycznej na Dolnym Śląsku? Czy powstawanie nowych przestrzeni turystycznych regionu jest wynikiem działań planowych? Czy i jakim stopniu istniejące warunki (tj. układy funkcjonalno-przestrzenne, walory krajobrazu, obszary chronione) wpływają na wykształcanie się nowych przestrzeni turystycznych województwa? Praca opisuje zjawiska współczesne, dlatego też jedną z najważniejszych metod użytych w pracy są badania terenowe, w tym metody obserwacji, swobodnego wywiadu z uczestnikami i twórcami przestrzeni turystycznej. Badania empiryczne uzupełniały metody studiów i analiz literatury, w tym piśmiennictwa naukowego i dokumentacji planistycznej. Metody analizy i syntezy danych pozwoliły na selekcję obiektów do badań szczegółowych, które zobrazowane zostały w katalogu 30 obiektów. Praca składa się z 4 części. Pierwsza część skupia się na wprowadzeniu i zawiera uzasadnienie wyboru tematu, zakres pracy, cele i hipotezy, informacje o metodologii prowadzonych badań oraz zarysliteratury przedmiotu. Część druga prezentuje tło teoretyczne pracy. Autorka opisuje tu funkcje turystyki oraz prowadzi dyskusję nt. różnic w definiowaniu podstawowych terminów wykorzystywanych w pracy. Opisano tu także narzędzia i mechanizmy planowania i kreowania przestrzeni turystycznej przez samorządy terytorialne oraz inne podmioty, na które nałożono zadania związane z rozwojem, promocją i kontrolą sektora turystycznego. Autorka prezentuje też własne definicje niektórych pojęć porządkując duży chaos pojęciowy i odpowiadając na potrzebę aktualizacji terminów pojęć i ponownego ich zaadaptowania ich do zjawisk współczesnych. W rozdziałach 3. i 4. oraz na kartach obiektów (tom II), autorka opisuje etapy tworzenia się przestrzeni turystycznej na Dolnym Śląsku, zarówno w ujęciu historycznym jak również współcześnie, koncentrując się okresie 1989 – 2019, określonym jako ramy czasowe podane w tytule pracy. Rozdział trzeci rozpoczyna analiza czynników wpływających na rozwój przestrzeni turystycznej regionu, po czym następnie analiza ogólnodostępnych statystyk GUS oraz prezentacja wyników własnych badań ankietowych autorki. Obraz jaki wyłania się z danych zawartych w rozdziale trzecim nie dostarcza satysfakcjonujących informacji o jakości przestrzeni turystycznej, jednak wskazuje, że ta przestrzeń rozwija się nieharmonijnie i nierównomiernie na terenie województwa. Rozdział czwarty otwierają informacje o metodzie selekcji obiektów badanych. Autorka kolejno prezentuje informacje zbiorcze na temat poszczególnych, dobranych kryteriów badawczych po czym dokonuje szczegółowej analizy wyników badań, wcześniej skatalogowanych w tomie drugim. W tym rozdziale autorka również prezentuje modele tworzenia przestrzeni turystycznej, które można uznać za największe osiągnięcie pracy oraz dokonuje oceny roli planowania przestrzennego w procesie budowania tej przestrzeni. W ostatnim podrozdziale pracy znajdują się wnioski, które stanowią czwartą część w strukturze pracy.
Keywords: planowanie przestrzenne; przestrzeń turystyczna; zagospodarowanie turystyczne; produkt turystyczny; narzędzia i mechanizmy; modele