Polski system emerytalny a ubóstwo wśród emerytów - Bednarczyk, Teresa H. (Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 2023)
Systemy emerytalne na świecie realizują różne cele. Rozdział ten został poświęcony analizie polskiego systemu emerytalnego pod kątem osiągnięcia dwóch celów: dążenia do zapewnienia adekwatności emerytur oraz zapobiegania ubóstwu wśród ludzi starszych. Analizowany problem badawczy nie jest nowy i był już eksplorowany w literaturze przedmiotu, jednak brakuje pogłębionych analiz opartych na aktualnych danych statystycznych. Z poczynionej analizy płynie wniosek, że system emerytalny oparty wyłącznie na formule zdefiniowanej składki nie wystarczy, aby skutecznie przeciwdziałać ubóstwu wśród ludzi starszych. Zreformowany system emerytalny w Polsce znacznie gorzej chroni emerytów, a zwłaszcza przedsiębiorców, przed ubóstwem niż system stary (przed reformą z 1999 roku). Obecnie najważniejszym instrumentem ograniczania ubóstwa wśród emerytów jest gwarantowana emerytura minimalna. Nie jest ona jednak ani świadczeniem powszechnym, ani automatycznym. Z punktu widzenia ograniczania ubóstwa tej grupy społecznej pozytywną rolę odgrywają dopłaty z budżetu państwa zwane trzynastą i czternastą emeryturą. Ich celem jest doraźna poprawa sytuacji finansowej osób najbiedniejszych. Nie jest to jednak rozwiązanie instytucjonalne w ramach systemu emerytalnego. Podstawowym źródłem ryzyka ubóstwa ludzi w wieku poprodukcyjnym stają się niskie dochody z pracy zawodowej oraz długotrwałe przerwy w karierze zawodowej. Innym ważnym problemem jest niska wysokość emerytur pobieranych przez kobiety. Ich emerytury będą raczej niewysokie także w przyszłości, stąd narażenie na ryzyko ubóstwa w okresie starości będzie rosło.
Bednarczyk, T. H. (2023). Polski system emerytalny a ubóstwo wśród emerytów. W: I. Kwiecień i P. Kowalczyk-Rólczyńska (red.), Bezpieczeństwo ekonomiczne osób starszych – wyzwania dla rynku ubezpieczeń w Polsce (s. 56-84). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Keywords: system emerytalny; ryzyko ubóstwa; adekwatność systemu emerytalnego; stopa zastąpienia