Samorząd terytorialny w warunkach gospodarki cyrkularnej – warunki skutecznej transformacji - Przygodzki, Zbigniew; Chądzyński, Jacek (Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 2023)
Samorząd terytorialny jest podstawową instytucją kształtującą warunki i środowisko życia mieszkańców. Jest to instytucja wielozadaniowa, odpowiadająca na potrzeby aktualnych interesariuszy, adaptując tradycję i historię miejsca oraz uwzględniając przyszłe potrzeby i wyzwania społeczności lokalnej. Jej struktura, funkcje, sposób organizacji ulega zmianie wraz z ewolucją potrzeb mieszkańców. Zmiana potrzeb wywoływana jest przez czynniki zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Wśród ważnych czynników zewnętrznych wymienić należy przede wszystkim megatrendy, które niejednokrotnie rewolucjonizują znaczne obszary ludzkich aktywności. W kontekście usług publicznych szczególnie istotnego znaczenia nabrały trendy dotyczące: rosnącej popularności pracy zdalnej, sharing economy, app-driven economy oraz on-demand economy. Megatrendy te w szczególności promują zaangażowanie mieszkańców, konsumentów oraz grup społecznych we współodpowiedzialność za procesy produkcji i konsumpcji dóbr. Ponadto kryzys surowcowy, który szczególnie ujawnił się w ostatnim dziesięcioleciu, zdeterminował konieczność wdrażania zupełnie nowego typu gospodarki na każdym poziomie jej funkcjonowania – gospodarki o obiegu zamkniętym (gospodarki cyrkularnej). Organizacja systemów opartych na zamkniętych obiegach surowców wymaga zbudowania szczególnego rodzaju instytucji wykorzystujących modele ekosystemów gospodarczych, sieci symbioz przemysłowych oraz relacji klastrowych typu Quadruple Helix. Wspólnoty samorządowe i instytucje hybrydowe o charakterze terytorialnym są w gospodarce cyrkularnej podstawowym aktorem zmian. Stąd celem rozdziału jest identyfikacja instytucji lokalnych pozwalających skutecznie włączać mieszkańców w procesy kreowania gospodarki cyrkularnej oraz charakterystyka modelu samoświadczenia usług publicznych, który jest podstawowym mechanizmem i warunkiem implementacji założeń gospodarki cyrkularnej na lokalnym poziomie. W artykule zdefiniowano nowy typ modelu wdrażania gospodarki cyrkularnej – CircuPuncture. Zidentyfikowano także warunki organizacji i działania klastrów cyrkularnych.
Przygodzki, Z. i Chądzyński, J. (2023). Samorząd terytorialny w warunkach gospodarki cyrkularnej – warunki skutecznej transformacji. W: D. Rynio, A. Zakrzewska-Półtorak (red.), Przestrzeń i regiony w nowoczesnej gospodarce. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Korenikowi (s. 146-163). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Keywords: gospodarka cyrkularna; gospodarka obiegu zamkniętego; samoorganizacja usług; kooperatywy społeczne; klaster cyrkularny; model cyrkularnej akupunktury; circular economy; self-organization of services; social cooperatives; circular cluster; Circupuncture model