Wrocławskie założenia zieleni w latach 2000-2010 - Rozalski, Szymon (Wrocław green areas in the years 2000-2010, 2021)
Praca doktorska podejmuje zagadnienie założeń zieleni we Wrocławiu w latach 2000-2010 analizowanych poprzez pryzmat potrzeb oraz zrealizowanych prac inwestycyjno-remontowych. Badania obejmowały okres dekady od momentu rozpoczęcia działalności Zarządu Zieleni Miejskiej (w skrócie ZZM), specjalistycznej jednostki, która ze względu na specyfikę oraz skalę postawionych przed nią zadań została wydzielona ze struktur Wydziału Ochrony i Kształtowania Środowiska Urzędu Miejskiego. Praca doktorska obejmuje zagadnienia ochrony, gospodarowania i planowania założeń zieleni miejskiej w kontekście Europejskiej Konwencji Krajobrazowej z 2000 r., ratyfikowanej przez Polskę w 2004 r. Autor przyjął wstępną hipotezę, że działania z tego okresu miały charakter głównie konserwatorsko-interwencyjny. W celu jej weryfikacji przeprowadził szczegółową inwentaryzację 77 reprezentatywnych prac wykonanych przez ZZM oraz inne podmioty, bazując w swoich studiach na analizach terenowych, bibliograficznych, ikonograficznych, przede wszystkim jednak sięgając do materiałów źródłowych zgromadzonych w samym Zarządzie. Ponadto, szukając płaszczyzn porównawczych dla ustalenia charakterystyki badanego okresu, wykroczył poza okres badawczy zarówno do lat 90., gdzie dokonał przeglądu 22 prac, jak również do lat 2011-2018, w których zidentyfikował 130 prac o znacznie zmienionym profilu. W wyniku badań powstało obszerne studium porównawcze oraz katalog prac w założeniach zieleni zawierający dane parametryczne, rzadko spotykane w pracach naukowych, gdyż oparte na informacjach zebranych bezpośrednio w ZZM, dotychczas nigdzie niepublikowanych, pozyskanych w drodze indywidualnych wywiadów oraz kwerendy materiałów archiwalnych, rozproszonych lub obecnie już nieistniejących. Zazwyczaj dostęp do tego typu dokumentacji posiadają wyłącznie pracownicy jednostek administracyjnych. Rozprawa ilustruje, jak szerokie jest spektrum działań ZZM: od pielęgnacji roślin do rekultywacji wielkoobszarowych terenów zdegradowanych. Autor dokonał oceny skuteczności planowania, usystematyzował i uporządkował strukturę zarządców terenów zieleni we Wrocławiu, zidentyfikował bariery w poszczególnych etapach cyklu życia projektu, przedstawił propozycje rozwiązań i dobrych praktyk oraz opracował kalendarium prac, które może stanowić zaczątek dla stworzenia kroniki dokonań w tym obszarze. Badania oparte na rzeczywistych kosztach zrealizowanych prac prowadzą do szeregu praktycznych zaleceń, możliwych do wdrożenia zarówno w ZZM, jak i w analogicznych jednostkach na terenie innych miast. Praca ma charakter źródłowy, dokumentacyjny i historyczny. Uzupełnia lukę wiedzy na temat współczesnych założeń zieleni miejskiej Wrocławia. Intencją autora była dokumentacja szczegółowych informacji, aby rozprawa stanowiła źródło danych dla jak najszerszej grupy zainteresowanych. Pomimo, iż praca i zawarte w niej wnioski zostały skoncentrowane na Wrocławiu, to mogą być wykorzystane dla przemyśleń również w innych ośrodkach. Poszczególne problemy zostały przedstawione przez autora zarówno z perspektywy urzędnika, jak i mieszkańca, co pozwoliło na transparentną prezentację informacji, działań i kulisów funkcjonowania ZZM.
Keywords: wrocławskie założenia zieleni; Europejska Konwencja Krajobrazowa; ochrona zabytkowych założeń zieleni; gospodarowanie zielenią miejską; planowanie założeń zieleni